Inwestycje w bezpieczeństwo
zwracają się najszybciej

ATEX

Dyrektywy Nowego Podejścia

Dyrektywy Nowego Podejścia, wśród których dedykowaną dla urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w przestrzeniach zagrożonych wybuchem jest dyrektywa ATEX 94/9/WE, zawierające zasadnicze wymagania w zakresie ochrony zdrowia, bezpieczeństwa i ochrony środowiska, adresowane są głównie do producentów i dystrybutorów określonych produktów.

W przestrzeniach, gdzie istnieje możliwość wystąpienia atmosfery wybuchowej dokumentem regulującym zadania osób odpowiedzialnych za organizację i zarządzanie miejscami pracy jest dyrektywa ATEX USERS 1999/92/WE.

W polskim systemie prawnym obowiązujące w zakresie dyrektywy ATEX USERS 1999/92/WE jest Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 8 lipca 2010 r. w sprawie minimalnych wymagań, dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, związanych z możliwością wystąpienia w miejscu pracy atmosfery wybuchowej, wdrażające jej postanowienia.

Zarówno w Dyrektywie jak i w implementującym ją do prawa polskiego Rozporządzeniu zawarte są pewne wymagania jakie ma wypełnić pracodawca. Do nich należy:

  • Ocena zagrożenia wybuchem
  • Analiza ryzyka wybuchu
  • Dokument zabezpieczenia przed wybuchem

W treści rozporządzenia znajdują się odniesienia nie tylko do przepisów dotyczących zasadniczych wymagań dla systemów i urządzeń przeznaczonych do użytku w przestrzeniach zagrożonych wybuchem (dyrektywa ATEX), ale również innych aktów podejmujących tematykę bezpieczeństwa przeciwwybuchowego w miejscach pracy.

Audyt ATEX

Audyt wstępny ATEX na zgodność z wymogami dyrektyw ATEX i ATEX USERS, w odniesieniu do Rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 8 lipca 2010 r. w sprawie minimalnych wymagań, dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, związanych z możliwością wystąpienia w miejscu pracy atmosfery wybuchowej (Dz. U. Nr 138, poz. 931).

Efektem przeprowadzonego audytu jest raport odnoszący się do aktualnego stanu zapewnienia bezpieczeństwa przeciwwybuchowego oraz określający wskazania działań dodatkowych w ocenianym obszarze. Raport zawiera również orientacyjny harmonogram zadań realizacyjnych.

Ocena Zagrożenia Wybuchem

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. 2010 Nr 109, poz. 719) w obiektach i na terenach przyległych, gdzie są prowadzone procesy technologiczne z użyciem materiałów mogących wytworzyć mieszaniny wybuchowe lub w których materiały takie mogą być magazynowane, trzeba dokonać Oceny zagrożenia wybuchem. Zgodnie z ww. Rozporządzeniem Oceny zagrożenia wybuchem obejmuje: wskazanie pomieszczeń zagrożonych wybuchem, klasyfikację stref zagrożenia wybuchem (wraz z graficzną dokumentacją klasyfikacyjną) oraz wskazanie czynników mogących w nich zainicjować zapłon.

Celem oceny zagrożenia wybuchem (OZW) jest zidentyfikowanie i scharakteryzowanie zagrożenia wybuchem w przestrzeniach technologicznych obiektów przemysłowych lub wykluczenia takiego zagrożenia, z uwagi na parametry zapalności i wybuchowości stosowanych materiałów i w odniesieniu do parametrów realizowanych operacji i procesów.

Opracowana ocena zagrożenia wybuchem ułatwia właściwy dobór i instalowanie urządzeń celem ich bezpiecznego stosowania w tym środowisku, z uwzględnieniem rodzaju strefy, grup wybuchowości i klas temperaturowych.

Klasyfikację obszarów niebezpiecznych powinno się sporządzać na etapie projektu zasadniczego.

Ocena zagrożenia wybuchem może również stanowić część oceny ryzyka, na bazie której sporządzany jest Dokument Zabezpieczenia Przed Wybuchem (DZPW), o którym mowa w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 8 lipca 2010 r. w sprawie minimalnych wymagań, dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, związanych z możliwością wystąpienia w miejscu pracy atmosfery wybuchowej (wdrażającym Dyrektywę ATEX USERS 1999/92/WE).

Analiza Ryzyka Wybuchu

W środowisku pracy, w którym z przyczyn wynikających z cech miejsc pracy, urządzeń lub używanych substancji i mieszanin może wystąpić atmosfera wybuchowa należy dokonać kompleksowej oceny ryzyka związanego z możliwością jej wystąpienia tj. dokonać analizy i oceny ryzyka wybuchu (§ 4. ust. 4. rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 8 lipca 2010r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, związanych z możliwością wystąpienia w miejscu pracy atmosfery wybuchowej. (Dz. U. Nr 138, poz. 931).

Zgodnie z ww. rozporządzeniem w analizie i ocenie należy uwzględnić m.in. eksploatowane instalacje, używane substancje i mieszaniny, zachodzące procesy i ich wzajemne oddziaływania, prawdopodobieństwo i czas występowania atmosfer wybuchowych w określonych miejscach, prawdopodobieństwo wystąpienia efektywnych źródeł zapłonu oraz rozmiary przewidywanych skutków wybuchu.

Wyniki analizy ryzyka wybuchu stanowią bazę dla podjęcia decyzji dotyczącej przyjęcia określonej koncepcji ochrony przeciwwybuchowej.

Zgodnie rozporządzeniem MG pracodawca aby zapobiegać wybuchom i zapewnić ochronę przed skutkami, powinien stosować odpowiednie do rodzaju działalności techniczne lub organizacyjne środki ochronne.

Określając środki ochronne pracodawca, musi zapewnić realizację następujących celów w podanej kolejności: zapobieganie tworzeniu się atmosfery wybuchowej, zapobieganie wystąpieniu zapłonu atmosfery wybuchowej, ograniczenie szkodliwego efektu wybuchu w celu zapewnienia ochrony zdrowia bezpieczeństwa osób pracujących.

Analiza ryzyka wybuchu stanowi istotny element Dokumentu Zabezpieczenia przed Wybuchem.

Dokument Zabezpieczenia przed Wybuchemu

Wymóg opracowania oceny ryzyka wybuchu i dokumentu zabezpieczenia przed wybuchem dotyczy przedsiębiorstw, w których praca z substancjami łatwopalnymi może sprzyjać tworzeniu się niebezpiecznych atmosfer wybuchowych i powodować w miejscu pracy zagrożenie wybuchem.

Dokument zabezpieczenia przed wybuchem powinien bazować na wynikach oceny ryzyka związanego z możliwością wystąpienia atmosfer wybuchowych (§ 7. ust. 1. 1. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 8 lipca 2010r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, związanych z możliwością wystąpienia w miejscu pracy atmosfery wybuchowej. (Dz. U. Nr 138, poz. 931)).
Zgodnie z powyższym rozporządzeniem dokument ten powinien zawierać w szczególności:

  1. Opis środków ochronnych, które zostaną podjęte w celu spełnienia wymagań określonych w ww. rozporządzeniu oraz ograniczenia szkodliwych skutków wybuchu,
  2. Wykaz przestrzeni zagrożonych wybuchem wraz z ich klasyfikacją.

Instrukcja Eksploatacji Urządzeń w Strefach Ex

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady znana jako Dyrektywa ATEX, precyzuje zasadnicze wymagania bezpieczeństwa i ochrony zdrowia związane z konstrukcją urządzeń elektrycznych w wykonaniu przeciwwybuchowym. Bezpieczeństwo urządzeń technicznych, które mogą spowodować wybuch poprzez swoje własne źródła zapłonu nie może być utracona ani w czasie montażu, ani w trakcie użytkowania czy też remontu. Stawką jest wyeliminowanie zagrożeń wynikających z ewentualnego wybuchu, które mogą być przyczyną poważnej awarii, stanowiącej zagrożenie także dla społeczności lokalnej i środowiska.

Niezawodna i bezpieczna praca tych urządzeń zależy w znacznym stopniu od przestrzegania zasad eksploatacji urządzeń przeciwwybuchowych oraz fachowości i umiejętności służb odpowiedzialnych za użytkowanie, utrzymanie ruchu, kontrole, konserwacje i naprawy. Urządzenia właściwie dobrane i zainstalowane zgodnie z przepisami, normami, ustaleniami stacji badawczych oraz zaleceniami producentów, nie powinny przy prowadzeniu eksploatacji w sposób prawidłowy, stwarzać żadnych zagrożeń.

Eksploatacja urządzeń elektrycznych zainstalowanych w strefach zagrożonych wybuchem powinna być prowadzona w oparciu o Instrukcje eksploatacji opracowane dla poszczególnych obiektów lub instalacji, charakteryzujących się występowaniem identycznych lub podobnych zagrożeń, zgodnie z przepisami i normami oraz zaleceniami producentów (DTR).

Obowiązek opracowania instrukcji eksploatacji wprowadziło Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 17 września 1999r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach i instalacjach energetycznych. (Dz. U. Nr 80, poz. 912) /uchylone od marca 2013r./.

Obecnie obowiązuje nowela Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 marca 2013 r. poz.492 , która wskazuje konkretnie, że instrukcja eksploatacji powinna zawierać:

  • charakterystykę urządzeń energetycznych,
  • opis w niezbędnym zakresie układów automatyki, pomiarów, sygnalizacji, zabezpieczeń i sterowań,
  • zestaw rysunków, schematów i wykresów z opisami zgodnymi z obowiązującym nazewnictwem,
  • opis czynności związanych z uruchomieniem, obsługą w czasie pracy i zatrzymaniem urządzenia energetycznego w warunkach normalnej pracy tego urządzenia,
  • zasady postępowania w razie awarii oraz zakłóceń w pracy urządzenia,
  • wymagania w zakresie konserwacji, napraw, remontów urządzeń energetycznych oraz terminy przeprowadzania przeglądów, prób i pomiarów,
  • wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy i przepisów przeciwpożarowych dla danej grupy urządzeń energetycznych, obiektów oraz wymagania kwalifikacyjne dla osób zajmujących się eksploatacją danego urządzenia,
  • identyfikację zagrożeń dla zdrowia i życia ludzkiego oraz dla środowiska naturalnego związanych z eksploatacją danego urządzenia energetycznego,
  • organizację prac eksploatacyjnych,
  • wymagania dotyczące środków ochrony zbiorowej lub indywidualnej, zapewnienia asekuracji, łączności oraz innych technicznych lub organizacyjnych środków ochrony stosowanych w celu ograniczenia ryzyka zawodowego, zwanych dalej „środkami ochronnymi”.

Dział Analiz Technicznych firmy ASE opracował wiele Instrukcji eksploatacji urządzeń elektrycznych zainstalowanych w strefach zagrożonych wybuchem rozwiązując problemy kontrahentów. W każdym przypadku zaproponowano odpowiednie rozwiązania organizacyjne lub techniczne.

Opracowana instrukcja eksploatacji przeznaczona jest dla przede wszystkim dla prowadzącego eksploatację urządzeń elektrycznych w strefach zagrożenia wybuchem, kadry kierowniczej zakładu, specjalistów, osób sprawujących funkcje dozoru, a także pracowników eksploatacji wykonujących prace w zakresie obsługi, konserwacji, napraw i pomiarów elektrycznych urządzeń przeciwwybuchowych.

Wdrożenie instrukcji eksploatacji prawie zawsze napotyka na trudności organizacyjne, zwłaszcza w zakresie planowania i ewidencji wykonanych kontroli urządzeń. Pomocnym jest opracowany przez specjalistów firmy ASE autorski system wspomagający eksploatację urządzeń w przestrzeniach zagrożonych wybuchem: Inspector-Ex. Więcej o Inspektor-Ex na stronie: http://inspectorex.pl

Instrukcja Ochrony Antyelektrostatycznej (ESD)

Zapewnienie bezpieczeństwa pracowników w miejscach pracy, gdzie są wyznaczone strefy zagrożenia wybuchowego wynika z konieczności spełnienia wymagań obowiązującego Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 8 lipca 2010r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, związanych z możliwością wystąpienia w miejscu pracy atmosfery wybuchowej (Dz. U. Nr 138, poz. 931). Pracodawca musi zapobiegać zapłonowi atmosfer niebezpiecznych również wskutek możliwych wyładowań elektrostatycznych. Ochrona przeciwwybuchowa dotyczy także miejsc pracy, w których osoby wykonują pracę krótkotrwale lub wykonują czynności inspekcyjne.

Celem Instrukcji jest wykluczenie następujących zagrożeń wywołanych elektrycznością statyczną:

  • wybuchowego wynikającego z możliwości zapłonu atmosfery wybuchowej na wskutek wyładowania elektrostatycznego,
  • niekorzystnego oddziaływania na człowieka, np. porażenie prądem na wskutek wyładowania elektrostatycznego.

Na potrzeby analizy zagrożenia proponujemy dobraną do specyfiki zakładu procedurę stosowaną do oceny i likwidacji zagrożeń pożarowo – wybuchowych wywołanych elektrycznością statyczną.

Dzięki zastosowanemu postępowaniu możemy w opracowanej instrukcji wskazać:

  • procesy powodujące elektryzację,
  • miejsca powstawania elektryczności statycznej,
  • zagrożenia jakie może spowodować elektryczność statyczna,
  • wymagane środki ochrony przed niepożądanymi skutkami elektryczności statycznej.

W związku z tym, że ochrona antyelektrostatyczna musi obejmować oprócz środków technicznych zachowania pracowników, w instrukcji zawarte są także wskazania dotyczące metod wykonywania prac niebezpiecznych. Przeanalizowany jest także proces elektryzacji człowieka, jaki może zajść podczas wykonywania prac.

Aby pomóc personelowi w utrzymaniu w dobrym stanie, środków ochrony przed elektrycznością statyczną w Instrukcji zawieramy wskazania dotyczące przeprowadzania kontroli wzrokowej, okresowej, pomiarów profilaktycznych ochrony przed elektrycznością statyczną a także dokumentacji jaką powinien posiadać użytkownik obiektu.

Głównymi celami ochrony antyelektrostatycznej są zapobieganie pożarom i wybuchom oraz zapobieganie rażeniom elektrostatycznym pracowników. Metodą osiągnięcia celu jest stosowanie właściwych ochron przed elektrycznością statyczną i metod pracy nie powodujących wyładowań elektryczności statycznej. W celu zapewnienia skuteczności ochrony antystatycznej, musi być ona wdrażana na wszystkich poziomach przygotowania i prowadzenia procesów technologicznych.

Instrukcja stanowi organizacyjny środek poprawy bezpieczeństwa użytkowników a także pozwala spełnić wymagania prawne nałożone na użytkownika obiektu.

Opiniowanie

Dział Analiz Technicznych prócz typowych analiz przeprowadza także szereg innych analiz mających na celu, np.:

  • weryfikację istniejących i projektowanych technicznych środków ochrony przeciwpożarowej i przeciwwybuchowej pod względem zgodności z obowiązującymi przepisami i normami,
  • audyty bezpieczeństwa procesowego i funkcjonalnego w zakresie ochrony przeciwpożarowej i przeciwwybuchowej,
  • analiza dokumentacji projektowej dostarczanej w ramach prowadzonych projektów remontowych w zakresie zabezpieczeń przeciwpożarowego i przeciwwybuchowych dla istniejących instalacji,
  • analiza dokumentacji projektowej dostarczanej w ramach prowadzonych projektów inwestycyjnych w zakresie zabezpieczeń przeciwpożarowego i przeciwwybuchowych dla nowo powstających instalacji,
  • weryfikacja stref zagrożonych wybuchem i naniesienie zmian w Dokumentach Zabezpieczenia przed Wybuchem dla istniejących instalacji,
  • klasyfikacja stref zagrożonych wybuchem i opracowanie Dokumentu Zabezpieczenia przed Wybuchem dla nowo powstających instalacji,
  • opiniowanie istniejących instrukcji eksploatacyjnych dla instalacji zagrożonych wybuchem,
  • opracowanie instrukcji eksploatacyjnych dla instalacji, dla których nastąpi zmiana kwalifikacji strefy zagrożenia wybuchem,
  • ekspertyzy i pomiary z zakresu elektrostatyki,
  • przeglądy urządzeń zabudowanych w strefach Ex,
  • weryfikacja i opracowanie Raportu o Bezpieczeństwie,
  • weryfikacja i opracowanie dokumentów związanych z Raportem o Bezpieczeństwie,
  • szkolenie personel,
  • inne prace i usługi z zakresy doradztwa technicznego w tematyce związanej z bezpieczeństwem technicznym i przemysłowym.

 

X

Informacje o cookie

Na naszej stronie wykorzystujemy pliki cookies w celach statystycznych.
Korzystając z niniejszej strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami Twojej przeglądarki.